Tijdens haar openingsspeech van de Olympische Winterspelen in Milaan gebruikte Kirsty Coventry het u-woord: ubuntu. De voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité, afkomstig uit Zimbabwe, zei het volgende:
“De Olympische Spelen gaan over zoveel meer dan alleen sport. Ze gaan over ons – en wat ons menselijk maakt. In Afrika, waar ik vandaan kom, hebben we een woord: ubuntu. Het betekent: ik ben omdat wij zijn. Dat we alleen kunnen groeien door anderen te helpen. Dat onze kracht voortkomt uit zorg voor elkaar.”
Ubuntu is een woord dat diep verankerd ligt in de Afrikaanse cultuur. Het heeft iets toe te voegen aan de wereld. Het kan worden beschouwd als een van de kernbegrippen van de Afrikaanse filosofie. Op dit collectivistische continent komt ieders menselijkheid idealiter tot uiting in de relatie met anderen. Het woord komt (met kleine variaties) voor in een groot geografisch gebied in Oost-, Centraal- en Zuidelijk Afrika. Het wordt aanvaard als een algemeen Afrikaans waardensysteem, ook wel omschreven als Afrikaanse menselijkheid – een alomtegenwoordige geest van zorgzaamheid en gemeenschapszin, harmonie en gastvrijheid, respect en responsiviteit. Lovemore Mbigi, een Zimbabwaanse filosoof, stelt: “Ik kan alleen een persoon zijn door anderen.”
In de Europese filosofie vinden we de tegenhanger hiervan in de zin ‘Ik denk, dus ik ben’. Descartes vond het ultieme bewijs van zijn bestaan in het feit dat hij niet aan zijn eigen denken kon twijfelen. Dit kan worden gezien in het licht van de individualistische cultuur binnen Europa: het bewijs van ons bestaan vinden we in onszelf en is onafhankelijk van anderen.
In haar openingsspeech van de Olympische Spelen paste Coventry het concept van ubuntu toe op de sportwereld. Tegelijkertijd is het belangrijk in elk aspect van het leven, of het nu gaat om het gezin, de gemeenschap, het bestuur of het bedrijfsleven en werk. In ubuntu-management bijvoorbeeld zijn de relaties tussen mensen op alle niveaus cruciaal, wat soms in strijd kan zijn met de westerse logica.
Wanneer u in Afrika werkt of met Afrikaanse werknemers of zakenpartners, betekent dit dat het opbouwen en onderhouden van een goede verstandhouding altijd uw eerste prioriteit is. Dit heeft een directe invloed op de motivatie en verantwoordelijkheid van de mensen. In managementtermen betekent het dat de organisatie en het leiderschap moeten inspelen op de behoeften van de werknemers, niet op individueel niveau, maar als gemeenschap. Het benadrukt het belang van communicatie tussen managers en werknemers, van inzicht in de samenhang en het gevoel van verbondenheid van de werknemers, om de teamgeest en uiteindelijk de prestaties te optimaliseren.
Wilt u weten hoe dat echt in te zetten voor uw team of organisatie: neem dan contact met ons op!
- Battle, M. (1996). The ubuntu theology of Desmond Tutu.
- Mbigi, L. (2000). In search of the African business renaissance: an African cultural perspective.
- Vonk, A. & Silva V.F. (2024). Cultural confluence in organizational change: a Portuguese venture in Angola.
